Filosofisch café

“Het mooiste geschenk is iets om over na te denken.”

Wanneer mag je je bemoeien? Kan je de waarheid zeggen? Wat is meegaan met de tijd? Ben je verantwoordelijk voor het geluk van anderen?

Voel je welkom om een dergelijke vraag mee te onderzoeken, op een speelse, maar steeds onderzoekende, filosofische manier.

Zaterdag 10 december 14 – 16u: Wat is kitsch? Na een close reading van enkele fragmenten uit ‘De ondraaglijke lichtheid van het bestaan’ (Milan Kundera) bespreken we op socratische wijze een eigen voorbeeld. Je wordt van harte uitgenodigd om een voorwerp of lied mee te brengen waarover je met stelligheid zegt: ‘Dit is kitsch!’ Onze locatie: café Den Hopsack te Antwerpen. Geef hier even je naam op, zodat we weten hoeveel deelnemers we mogen verwachten: inschrijvingen korte workshop 10 december

Café Den Hopsack, de heimat van het filocafé in België, viert dit jaar zijn 50ste verjaardag. Hoog tijd om eens een kijkje te nemen in de boeiende agenda: www.denhopsack.be

19 en 20 november 2022: opleiding ‘een filocafé begeleiden’ in Mol. Klik hier voor meer info en inschrijvingen: Opleiding filocafé begeleiden Begeleiding: Sandra Aerts

24 november 2022, 19.30u: film Young Plato met aansluitend een gratis filocafé te Leuven. Een ontroerende documentaire over een lagere school in Belfast, in een wijk waar geweld, drugs en godsdienstvetes troef zijn. De schooldirecteur leert zijn pupillen te filosoferen in plaats van te vechten. Het filocafé duurt ongeveer een uurtje. Begeleiding: Sandra Aerts. Max. 16 deelnemers! Tickets: http://cinemazed.be/nl/film/young-plato Trailer: Young Plato

Wie doet wat?

Hanneke en Cor van café Den Hopsack bieden onderdak en logistieke steun aan de gratis filosofische activiteiten.

Sandra Aerts begeleidt de filosofische gesprekken en workshops.

Vele andere vrijwilligers staan in voor de tap en de goede werking van vzw Modus Vivendi (Den Hopsack).

Agenda

Activiteitenkalender naJAAR 2022

19 en 20 november: opleiding ‘een filosofisch café begeleiden’ in Mol. Inclusief stage met nabespreking in een bestaand filocafé. Kostprijs: 100 euro bij inschrijving t.e.m. 30 oktober. Daarna betaal je 120 euro. Meer info en inschrijvingen: filosofisch.cafe@gmail.com of sandra.aerts@gmail.com.

24 november 2022: documentaire Young Plato met aansluitend een gratis filocafé te Leuven. Een schooldirecteur in Belfast leert zijn pupillen te filosoferen in plaats van te vechten. Het filocafé dat aansluitend plaatsvindt, is gratis en duurt ongeveer een uurtje. We kiezen ter plekke uit deze drie vragen: Wanneer begrijp je iemand? Helpt filosoferen? Kan je gelijk hebben. Via deze link kan je filmtickets kopen: http://cinemazed.be/nl/film/young-plato. Op diezelfde pagina kan je je gratis registreren voor het filocafé. Let op: het aantal plaatsen voor dit nagesprek is beperkt tot 16 personen. Wees er dus snel bij. Begeleiding: Sandra Aerts

Zaterdag 10 december 14 – 16u: Wat is kitsch? Na een close reading van enkele fragmenten uit ‘De ondraaglijke lichtheid van het bestaan’ (Milan Kundera) bespreken we op socratische wijze een eigen voorbeeld. Je wordt van harte uitgenodigd om een voorwerp of lied mee te brengen waarover je met stelligheid zegt: ‘Dit is kitsch!’ Je bent van harte welkom in café Den Hopsack te Antwerpen. Geef wel je naam op, zodat we weten hoeveel deelnemers we mogen verwachten: inschrijvingen korte workshop 10 december

Historiek

Op 10 april 2005 vindt het eerste filocafé in Den Hopsack plaats. Mensen uit alle geledingen van de bevolking vinden hun weg naar de kroeg om samen een spannende filosofische vraag te bedenken en te onderzoeken. Het initiatief gaat uit van vier vrienden die elkaar ontmoet hebben tijdens cursussen praktische filosofie en zich verenigen onder de naam Filosofisch Café: Christel, Koen, Rosette en Sandra.

Uitstapjes naar Parijs en Breda maken het plaatje compleet. Hier gaan al veel langer gesprekken op café door, in navolging van Marc Sautet. Hij bracht in 1992 het filosoferen naar het Franse volk, zodat het niet langer het voorrecht van een kleine elite in cursusruimtes of op universiteitsbanken bleef. Iedereen moest de kans krijgen om beargumenteerd te spreken in de publieke ruimte.

Dit is wat we ook in Antwerpen willen: ontvoogding van het denken. Filosofisch onderzoek moet voor iedereen toegankelijk zijn, zo laagdrempelig mogelijk, zonder entree of inschrijvingsvoorwaarden. Christel en Sandra modereren twaalf jaar lang de gesprekken met als vaste waarden: denk voor jezelf, wees bereid om argumenten te geven, spreek zo concreet mogelijk en probeer te begrijpen wat de ander bedoelt.

Het Filocafé groeit uit tot een begrip in Vlaanderen. In navolging van de vier vrienden worden op veel andere plaatsen gelijkaardige initiatieven opgericht, o.a. in Leuven, Gent, Hasselt, Diest, Mol,… Moderatoren scholen zich bij en begeleiden enthousiast en op vrijwillige basis de gesprekken. In 2012 schrijven we samen een boek dat voor elke beginnende groep een leidraad kan zijn: ‘Het filosofisch café in acht vragen’.

Vandaag, 17 jaar na de opstart, staat Antwerpen er nog steeds. Elke maand zijn er deelnemers, bekende en nieuwe gezichten, die zich laten verleiden om samen na te denken, soms meanderend, soms wild, onhoudbaar, grappend en lachend, maar steeds met volle overtuiging.

Sinds 2017 begeleidt Sandra Aerts als vaste facilitator dit boeiende proces, maar we nodigen ook regelmatig een collega-moderator uit om het gesprek te leiden. Richard Anthone, Wouter Coolen, Michiel Bellon, Gert Franssen en Hugo Janssens zijn vaak terugkerende gasten in Antwerpen. Neem een kijkje in onze agenda om te weten wie de volgende keer het gesprek begeleidt.

Kenmerken

Met welke ingrediënten maak je een filosofisch café?

Argumenteren

Argumenten zijn zoals blikopeners. Ze ontsluiten een geconserveerde inhoud, geven het lucht en maken het toegankelijk voor verdere bereiding.

Bijvoorbeeld:

Waarom is de toekomst onvoorspelbaar?

Omdat alleen het nu bestaat.
Omdat we niet over een glazen bol beschikken.
Omdat de tijd cyclisch is.
Omdat ik nu nog niet weet hoe ik straks zal denken.
Omdat ik nu nog niet weet wat ik straks ga doen.
Omdat voorspellingen nooit uitkomen.

Of is de toekomst wel voorspelbaar?

Omdat ik een plan kan maken voor een uitstapje morgen.
Omdat ik uitspraken over een stand van zaken in de toekomst kan doen.
Omdat ik een glazen bol heb.
Omdat voorspellingen heel vaak uitkomen.
Omdat ik zeker weet dat ik zo dadelijk mijn trein van 17.30u ga missen.

Welke argumenten geloof je? Welke vallen af? Waarom?

Concretiseren

Concretiseren betekent dat je iets uit je eigen ervaring bij de uitgangsvraag vertelt.

Bijvoorbeeld:
Wanneer ga je over een grens?

Concrete ervaringen hierbij:
Toen ik gisteren mijn tiende pint dronk, ging ik over mijn grens.
OF: Toen mijn zoon tot drie uur bleef voortstuderen, ging hij over zijn grens.
OF: Vorige zondag rond 12u zijn we over de grens tussen Frankrijk en Spanje gegaan.

Ideeën uitwisselen

Als ik jouw idee krijg, dan mag jij het mijne hebben.

Nee, dat bedoelen we niet. Maar wel: neem je op het einde van een filocafé nieuwe ideeën mee naar huis? Iets waar je zelf nog niet opgekomen was? Of kwam je alleen maar een pakketje afleveren?

Imelda: ik heb een goed voorbeeld van ‘nonsens’.
Moderator: laat maar horen!
Imelda: vandaag de dag nog zeggen dat de aarde plat is, dat zijn nonsens.
Moderator: want?
Imelda: want het is al lang bewezen dat de aarde rond is.
Sjaak: maar allez, Imelda, kijk eens naar buiten. Dan ziet ge toch geen bol, hè.
Moderator: ja en?
Sjaak: dat betekent dat ik geen nonsens uitkraam als ik zeg dat de aarde plat is.
Christa: dus jij denkt dat de aarde plat is?
Sjaak: maar nee, dat denk ik helemaal niet, ik beschrijf alleen maar wat ik nu zie als ik naar buiten kijk.
Moderator: en?
Sjaak: beschrijven wat ik zie, is niet hetzelfde als nonsens verkopen.
Pieter: o als je het op die manier ziet…
Moderator: ja, wat dan?
Pieter: dan begrijp ik wat Sjaak bedoelt.
Moderator: wat begrijp je precies?
Pieter: dat een onware uitspraak als ‘de aarde is plat’ nog geen nonsens is. Ik had het nog niet op die manier bekeken, maar het klopt wel.

Als je iets op een andere manier gaat bekijken, door de gedachtengang van een gesprekspartner te volgen, dan heb je volgens ons een gedachte uitgewisseld. Of is meegenomen een beter woord?

Berichten

Januari 2020: Wanneer weet je of iets waar is? Moderator: Sandra Aerts

Februari 2020: Wat is beledigen? Moderator: Kim Bertoe

Maart 2020:: Heb je anderen nodig om te overleven? Moderator: Sandra Aerts